अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले फेडरल रिजर्भ (केन्द्रीय बैंक) का अध्यक्ष जेरोम पावेललाई तत्काल पदबाट राजीनामा दिन आह्वान गरेका छन्। ट्रम्पले आफ्नो सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म ट्रुथ सोशलमार्फत लेखे, “धेरै ढिला भइसक्यो, उनले तुरुन्त राजीनामा दिनुपर्छ!”
पृष्ठभूमि र विवाद
ट्रम्पले आफ्नो पहिलो कार्यकाल (२०१७–२०२१) मा जेरोम पावेललाई फेडरल रिजर्भको अध्यक्षमा नियुक्त गरेका थिए। तर, ब्याजदर घटाउनुपर्ने आफ्नो मागलाई पावेलले बेवास्ता गरेको भन्दै ट्रम्पले उनको निरन्तर आलोचना गर्दै आएका छन्। यस वर्षको सुरुमा ट्रम्पले भनेका थिए, “पावेललाई बर्खास्त गर्ने मेरो कुनै योजना छैन।” यद्यपि, उनले पावेलको नीतिहरूको आलोचना जारी राखेका छन्।
बुधबार ट्रम्पले ट्रुथ सोशलमा लेखे, “पावेलले ब्याजदर घटाएर अर्थतन्त्रलाई गति दिनुपर्थ्यो, तर उनको नीतिले अमेरिकी जनतालाई हानि पुगेको छ।” ट्रम्पले उच्च ब्याजदरले व्यवसाय र उपभोक्तालाई असर गरेको र मुद्रास्फीति नियन्त्रणमा पावेल असफल भएको आरोप लगाएका छन्।
पावेलको जवाफ
मंगलबार पावेलले एक पत्रकार सम्मेलनमा भने, “राष्ट्रपति ट्रम्पका भन्सार नीतिहरू (जस्तै: भियतनाम, चीन र अन्य देशहरूसँगको उच्च भन्सार शुल्क) ले अर्थतन्त्रमा अनिश्चितता ल्याएको छ। यस्तो अवस्थामा ब्याजदर घटाउनु उपयुक्त हुँदैन।” उनले फेडरल रिजर्भको स्वतन्त्रतामाथि जोड दिँदै नीतिगत निर्णयहरू डेटा र आर्थिक विश्लेषणमा आधारित हुने बताए।
कानुनी र संवैधानिक प्रश्न
अमेरिकी कानुनअनुसार फेडरल रिजर्भको अध्यक्षलाई राष्ट्रपतिले सिधै बर्खास्त गर्न सक्ने स्पष्ट व्यवस्था छैन। पावेलको कार्यकाल सन् २०२६ सम्म रहनेछ, र उनलाई हटाउन “उचित कारण” (just cause) चाहिन्छ। कानुनविद्हरूका अनुसार, नीतिगत असहमति मात्रै बर्खास्तीको आधार बन्न सक्दैन। ट्रम्पको राजीनामा मागले फेडरल रिजर्भको स्वतन्त्रतामाथि प्रश्न उठाएको छ, जुन अमेरिकी अर्थतन्त्रको स्थिरताका लागि महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।
बजार र विश्लेषकको प्रतिक्रिया
ट्रम्पको यो मागपछि अमेरिकी शेयर बजारमा मिश्रित प्रतिक्रिया देखिएको छ। केही विश्लेषकहरूले फेडरल रिजर्भमाथि राजनीतिक दबाबले दीर्घकालीन आर्थिक स्थिरतामा जोखिम निम्त्याउन सक्ने चेतावनी दिएका छन्। सन् २०२५ को सुरुमा फेडरल रिजर्भले ब्याजदर ५.२५–५.५% को दायरामा राखेको छ, र पावेलले मुद्रास्फीति २% को लक्ष्यमा नआएसम्म ब्याजदर नघट्ने संकेत दिएका छन्।
ट्रम्पले भने कम ब्याजदरले व्यवसाय विस्तार, रोजगारी र आर्थिक वृद्धिलाई प्रोत्साहन गर्ने दाबी गरेका छन्। उनको भियतनाम, बेलायत र चीनसँगका हालैका व्यापार सम्झौताहरूले आयातमा उच्च भन्सार शुल्क लगाएको छ, जसले मुद्रास्फीतिमा थप दबाब सिर्जना गर्न सक्ने विश्लेषकहरूको चिन्ता छ।
निष्कर्ष
ट्रम्पको यो कदमले फेडरल रिजर्भको स्वतन्त्रता र आर्थिक नीतिमा राजनीतिक हस्तक्षेपको बहसलाई पुनः सतहमा ल्याएको छ। पावेलले राजीनामा दिने सम्भावना कम देखिन्छ, तर यो विवादले अमेरिकी अर्थतन्त्र र बजारमा अनिश्चितता बढाउन सक्छ। ट्रम्पको आलोचना र पावेलको जवाफले दुवै पक्षबीचको तनावलाई उजागर गरेको छ, जसको प्रभाव आगामी महिनाहरूमा देखिनेछ।
