काठमाडौं उपत्यका भित्रिने र बाहिरिने मुख्य नाकाका रूपमा रहेको नागढुंगा–मुग्लिन सडकखण्डको विस्तार कार्य सन्तोषजनक गतिमा नभए पनि निरन्तर भइरहेको छ। ९५ किलोमिटर लामो यो सडकलाई तीन खण्डमा विभाजन गरी २०७९ मध्यतिरबाट विस्तारको काम शुरू भएको हो। बर्खायाममा पहिरो र अवरोधका कारण सडक अवरुद्ध हुने समस्या देखिएको छ। विश्व बैंकको सहुलियतपूर्ण ऋणमा निर्माणाधीन यो सडकखण्डमा दैनिक १२ हजार सवारीसाधन आवतजावत गर्छन्। विस्तारपछि यात्रा सहज हुने र दुर्घटना न्यूनीकरण हुने अपेक्षा छ। यहाँ तीन खण्डको प्रगति र समापन मितिको विवरण छ:
सडकखण्ड र संरचना
नागढुंगा–मुग्लिन सडकलाई तीन खण्डमा विभाजन गरिएको छ:
-
पहिलो खण्ड: नागढुंगा–नौबिसे (१२.२६ किमी)
-
दोस्रो खण्ड: नौबिसे–मलेखु (४३.५४ किमी)
-
तेस्रो खण्ड: मलेखु–मुग्लिन (३८.८६ किमी)
यो सडक ठूला बजारमा ६ लेन, साना बजारमा ४ लेन र अन्यत्र ३ लेन वा जोखिमयुक्त भूगोलमा डेडिकेटेड २ लेनमा विस्तार गरिनेछ। नौबिसे–नागढुंगासम्म मालवाहक सवारीका लागि ४.७ किमी र नौबिसे–मलेखुसम्म १७.५ किमी छुट्टै क्लाइम्बिङ लेन बन्नेछ। कुल २१ नयाँ चार लेनका पुल निर्माणाधीन छन्।
पहिलो खण्ड: ८५% प्रगति, कालोपत्रे प्राथमिक चरणमा
नागढुंगा–नौबिसे (१२.२६ किमी) खण्डको भौतिक प्रगति ८५% पुगेको छ। पहिलो तहको कालोपत्रे सबै भागमा सकिएको र आधा सडकमा दोस्रो तहको कालोपत्रे पनि पूरा भएको सूचना अधिकारी माधव पौडेलले बताए। बर्खा सकिएपछि तेस्रो तहको कालोपत्रे शुरू हुनेछ। नागढुंगाको सुरु र झ्याप्ले खोलाको केही भागबाहेक कालोपत्रे सकिएको छ।
यो खण्डमा नौबिसे र खत्रीपौवाका दुई पुलको स्ल्याब ढलान सम्पन्न भएको छ, तर पहुँच मार्ग बाँकी छ। जाङ्सु–सगुन जेभीले १ अर्ब ३० करोडमा ठेक्का पाएको यो खण्ड २०८१ जेठ २८ मा सम्पन्न गर्ने लक्ष्य थियो, तर म्याद सकिएपछि दोस्रोपटक २०८२ साउन १० सम्म थपिएको छ। खानीखोलामा अपाङ्गमैत्री आकाशे पुल निर्माण बाँकी छ, जसका लागि स्थानीय अवरोध हटेपछि घरटहरा भत्काउन शुरू भएको छ।
दोस्रो खण्ड: ४३% प्रगति, ढिलाइको चुनौती
नौबिसे–मलेखु (४३.५४ किमी) खण्डको भौतिक प्रगति ४३% मात्र छ। कुल लागत ५ अर्ब ३३ करोड १९ लाख रहेको यो खण्डको ठेक्का जेडआईसीजी–शर्मा–लामा जेभीले २०७९ वैशाख १४ मा पाएको थियो। २०८२ जेठभित्र सक्ने लक्ष्य भए पनि आधा काम नसकिएकाले म्याद २०८३ कात्तिकसम्म थपिएको छ।
१५ किमी सडकमा पहिलो तहको कालोपत्रे र मेडियन निर्माण भएको छ। खयरघारी र पोखरेमा अग्ला डाँडा काट्ने काम भएको छ, तर पोखरेमा अपेक्षित प्रगति भएन। १३ पुलमध्ये गणेशखोला, डाङ्डुङे खोला, खेस्ती खोला, मछेडी खोला, गर्दो खोला, जुण्डी खोला, पोखरे र सोती खोलाका ८ साना पुल सञ्चालनमा छन्। सोप्याङ खोला, खहरे खोला, फेदी खोला, चिरौदी र गलौदी खोलाका ५ पुल निर्माणाधीन छन्। विद्युत पोल स्थानान्तरणको काम बाँकी छ।
तेस्रो खण्ड: ३२% प्रगति, कछुवा गति
मलेखु–मुग्लिन (३८.८६ किमी) खण्डको भौतिक प्रगति ३२% छ। शर्मा–जेडआईसीजीले ४ अर्ब ८० करोड ५९ लाखमा ठेक्का पाएको यो खण्ड २०८२ पुसभित्र सम्पन्न गर्ने लक्ष्य छ। लेवाटार, विशालटार, चुम्लिङटार, मझिमटार र कुरिनटारमा ८ किमी सडक चार लेनमा कालोपत्रे भएको छ। रुख कटान सकिएको र ४०० विद्युत पोलमध्ये १०० स्थानान्तरण बाँकी छ।
६ नयाँ पुलमध्ये ४ को स्ल्याब ढलान सकिएको छ, बाँकी २ निर्माणाधीन छन्। धादिङ (१९/२० किमी) र चितवनको इच्छाकामना गाउँपालिकामा पर्ने यो खण्डमा ७७ घरटहराको मुआब्जा वितरण अन्तिम चरणमा छ। बर्खामा पहिरो व्यवस्थापनका लागि मलेखु, हुग्दी र कुरिनटारमा १२ जेसीबी स्ट्यान्डबाइ राखिएको छ।
चुनौती र समाधान
-
ढिलाइका कारण: बर्खायाम, पहिरो, स्थानीय अवरोध, विद्युत पोल स्थानान्तरण र निर्माण सामग्री अभावले प्रगति सुस्त छ।
-
प्रगति अवस्था: पहिलो खण्ड ८५%, दोस्रो ४३% र तेस्रो ३२%। समग्रमा पूर्वी खण्डको भौतिक प्रगति ६५% र वित्तीय ५४% छ।
-
आयोजनाको रणनीति: बर्खापछि तेस्रो तहको कालोपत्रे, पुल निर्माण र मुआब्जा वितरण तीव्र बनाउने। स्थानीय तहसँग समन्वय र उपकरण थपेर कामलाई गति दिने योजना छ।
निष्कर्ष
नागढुंगा–मुग्लिन सडक विस्तारले काठमाडौंको आवागमनलाई सहज बनाउने लक्ष्य राखे पनि प्रगति अपेक्षाकृत छैन। पहिलो खण्ड लगभग सम्पन्न हुने चरणमा छ, तर दोस्रो र तेस्रो खण्डको काम सुस्त छ। बर्खा, सामग्री अभाव र स्थानीय अवरोधले म्याद थपिएको छ। आयोजनाले २०८३ कात्तिकसम्म दोस्रो खण्ड र २०८२ पुससम्म तेस्रो खण्ड सक्ने लक्ष्य राखेको छ। पूर्ण भएपछि यो सडकले समय र दुर्घटना कम गर्नेछ।
